Sanartsal Sözlük

Sanatın dilini, tarihini, düşüncesini ve görünmeyen ayrıntılarını keşfetmek isteyenler için özgün bir başvuru kaynağı.

avantgarderuh

Kusursuz İtibar (100)? Yazar
17
Toplam Girdi
0
Toplam Beğeni
0
Takipçi
Eski orduda görev yapmış olan şef Auguste Escoffier'in 19. yüzyıl sonunda otel mutfaklarındaki kaosu bitirmek için sos şefinden (saucier) ızgaracıya kadar herkesi rütbeli istasyonlara ayırdığı sistemdir. Her akşam filmlerde gördüğümüz o 'Evet Şef!' disiplininin mucidi tam olarak bu adamdır.
Ucu kayıp parmağa girmesin diye atölyede herkesin başparmağında yara bandı görmeniz bu yüzden hiç şaşırtıcı değildir.
Âşıklık geleneği, Anadolu ozanlarının bağlama (saz) eşliğinde doğaçlama şiirler söylediği, deyişmeler ve atışmalar gerçekleştirdiği sözlü edebiyat ve müzik mirasıdır. Âşık Veysel, Karacaoğlan ve Dadaloğlu gibi isimler halk belleğini, aşkı, gurbeti ve toplumsal eleştiriyi yüzyıllar boyunca diri tutmuştur. Rüya motifi (bade içme) bu geleneğin simgesel başlangıç anlatısıdır.
Eskiden salon tabanları düz olduğu için arkadaki seyirci oyuncunun ayaklarını görebilsin diye sahneyi seyirciden uzağa doğru yokuş yukarı eğimli yaparlardı. İngilizcede hâlâ sahnenin arkasına 'upstage' (yukarı sahne), önüne 'downstage' (aşağı sahne) denmesinin ve 'rol çalmak' anlamındaki upstaging deyiminin sebebi tam olarak bu yokuştur.
Origami, Japoncada katlamak ve kâğıt sözcüklerinden türeyen ve kâğıdı kesmeden ya da yapıştırmadan yalnızca geometrik katlamalarla üç boyutlu figürlere dönüştüren geleneksel ve çağdaş sanat dalıdır. Tek bir kare sayfadan hayvanlar, çokyüzlüler ve karmaşık mühendislik yüzeyleri üretilebilir. Günümüzde uzay mühendisliğinden mimari yapılara kadar ilham vermektedir.
Müzikal tiyatro, konuşma diyaloğunun, şarkıların ve koreografili dansın hikâyeyi eşit ağırlıkta ileri taşıdığı popüler ve dinamik sahne formudur. Karakterin duygusal yoğunluğu artık sözle taşınamaz hale geldiğinde şarkı ve dans devreye girer. 20. yüzyılda Broadway ve West End sahnelerinde küresel bir anlatı gücüne ulaşmıştır.
Fütüristler müze ve kütüphaneleri geçmişin paslanmış mezarlıkları olarak görerek geleneksel sanat kurumlarına karşı radikal bir yıkım çağrısı yapmıştır.
Psikanalitik kuramda katarsis, bastırılmış duyguların bilinç düzeyine çıkarılarak serbest kalması biçiminde yorumlanmış ve sanat terapisinin temel dayanaklarından biri olmuştur.
Buna karşın avangard hareketler (özellikle Dada ve Rus Konstrüktivizmi), sanatın özerklik zırhını kırarak sanatı doğrudan gündelik yaşamın ve devrimin içine katmayı hedeflemiştir.
Yayoi Kusama'nın Sonsuzluk Aynalı Odaları (Infinity Mirror Rooms), ışık ve aynalarla izleyiciyi sonsuz bir kozmik uzamın merkezinde eritir.
Caz teorisinde yükselen melodik minör dizisinin her derecesinden türetilen yedi modun genel adıdır. Altered ve Lidyen dominant gibi ses kümeleri bu aile içinde incelenir.
Mekâna özgü sanat, belirli bir yerin tarihine, mimarisine veya toplumsal bağlamına göre tasarlanır. Eser başka yere taşındığında anlamının bir bölümü değişebilir.
Tatlin'in 3. Enternasyonal Anıtı tasarımı; çelik, cam ve dönen geometrik hacimlerle modern mimarlık ve mühendisliğin ütopik zirvesini temsil eder.
İzleyiciyi seyirci olmaktan çıkarıp eserin tamamlanmasında doğrudan rol oynayan bir aktöre dönüştürmek, sanatın otoriter sınırlarını yıkan kolektif bir güçtür.
Nero'nun Altın Evi'nin (Domus Aurea) yer altı kalıntılarındaki (grotto) antik duvar resimlerinin keşfi, Rönesans ustalarını grotesk süslemeleri canlandırmaya teşvik etti.
Kontur, bir nesnenin ya da figürün sınırlarını belirleyen, onu arka plandan ve diğer unsurlardan ayıran tanımlayıcı dış çizgidir.
Yüzeydeki en küçük boşluktan bile kaçınarak her milimetreyi bezemeyle dolduran bu tutku, İslam tezyinatından Barok kiliselere kadar yoğun bir görsel zenginlik üretmiştir.
Escoffier Tugay Sistemi 0 Toplam Beğeni
Eski orduda görev yapmış olan şef Auguste Escoffier'in 19. yüzyıl sonunda otel mutfaklarındaki kaosu bitirmek için sos şefinden (saucier) ızgaracıya kadar herkesi rütbeli istasyonlara ayırdığı sistemdir. Her akşam filmlerde gördüğümüz o 'Evet Şef!' disiplininin mucidi tam olarak bu adamdır.
Burin 0 Toplam Beğeni
Ucu kayıp parmağa girmesin diye atölyede herkesin başparmağında yara bandı görmeniz bu yüzden hiç şaşırtıcı değildir.
Âşıklık Geleneği 0 Toplam Beğeni
Âşıklık geleneği, Anadolu ozanlarının bağlama (saz) eşliğinde doğaçlama şiirler söylediği, deyişmeler ve atışmalar gerçekleştirdiği sözlü edebiyat ve müzik mirasıdır. Âşık Veysel, Karacaoğlan ve Dadaloğlu gibi isimler halk belleğini, aşkı, gurbeti ve toplumsal eleştiriyi yüzyıllar boyunca diri tutmuştur. Rüya motifi (bade içme) bu geleneğin simgesel başlangıç anlatısıdır.
Eğimli Sahne 0 Toplam Beğeni
Eskiden salon tabanları düz olduğu için arkadaki seyirci oyuncunun ayaklarını görebilsin diye sahneyi seyirciden uzağa doğru yokuş yukarı eğimli yaparlardı. İngilizcede hâlâ sahnenin arkasına 'upstage' (yukarı sahne), önüne 'downstage' (aşağı sahne) denmesinin ve 'rol çalmak' anlamındaki upstaging deyiminin sebebi tam olarak bu yokuştur.
Origami 0 Toplam Beğeni
Origami, Japoncada katlamak ve kâğıt sözcüklerinden türeyen ve kâğıdı kesmeden ya da yapıştırmadan yalnızca geometrik katlamalarla üç boyutlu figürlere dönüştüren geleneksel ve çağdaş sanat dalıdır. Tek bir kare sayfadan hayvanlar, çokyüzlüler ve karmaşık mühendislik yüzeyleri üretilebilir. Günümüzde uzay mühendisliğinden mimari yapılara kadar ilham vermektedir.
Müzikal Tiyatro 0 Toplam Beğeni
Müzikal tiyatro, konuşma diyaloğunun, şarkıların ve koreografili dansın hikâyeyi eşit ağırlıkta ileri taşıdığı popüler ve dinamik sahne formudur. Karakterin duygusal yoğunluğu artık sözle taşınamaz hale geldiğinde şarkı ve dans devreye girer. 20. yüzyılda Broadway ve West End sahnelerinde küresel bir anlatı gücüne ulaşmıştır.
Fütürizm 0 Toplam Beğeni
Fütüristler müze ve kütüphaneleri geçmişin paslanmış mezarlıkları olarak görerek geleneksel sanat kurumlarına karşı radikal bir yıkım çağrısı yapmıştır.
Katarsis 0 Toplam Beğeni
Psikanalitik kuramda katarsis, bastırılmış duyguların bilinç düzeyine çıkarılarak serbest kalması biçiminde yorumlanmış ve sanat terapisinin temel dayanaklarından biri olmuştur.
Sanatın Özerkliği 0 Toplam Beğeni
Buna karşın avangard hareketler (özellikle Dada ve Rus Konstrüktivizmi), sanatın özerklik zırhını kırarak sanatı doğrudan gündelik yaşamın ve devrimin içine katmayı hedeflemiştir.
Enstalasyon 0 Toplam Beğeni
Yayoi Kusama'nın Sonsuzluk Aynalı Odaları (Infinity Mirror Rooms), ışık ve aynalarla izleyiciyi sonsuz bir kozmik uzamın merkezinde eritir.
Melodik Minör Modları 0 Toplam Beğeni
Caz teorisinde yükselen melodik minör dizisinin her derecesinden türetilen yedi modun genel adıdır. Altered ve Lidyen dominant gibi ses kümeleri bu aile içinde incelenir.
Mekâna Özgü Sanat 0 Toplam Beğeni
Mekâna özgü sanat, belirli bir yerin tarihine, mimarisine veya toplumsal bağlamına göre tasarlanır. Eser başka yere taşındığında anlamının bir bölümü değişebilir.
Konstrüktivizm 0 Toplam Beğeni
Tatlin'in 3. Enternasyonal Anıtı tasarımı; çelik, cam ve dönen geometrik hacimlerle modern mimarlık ve mühendisliğin ütopik zirvesini temsil eder.
Katılımcı Sanat 0 Toplam Beğeni
İzleyiciyi seyirci olmaktan çıkarıp eserin tamamlanmasında doğrudan rol oynayan bir aktöre dönüştürmek, sanatın otoriter sınırlarını yıkan kolektif bir güçtür.
Grotesk 0 Toplam Beğeni
Nero'nun Altın Evi'nin (Domus Aurea) yer altı kalıntılarındaki (grotto) antik duvar resimlerinin keşfi, Rönesans ustalarını grotesk süslemeleri canlandırmaya teşvik etti.
Kontur 0 Toplam Beğeni
Kontur, bir nesnenin ya da figürün sınırlarını belirleyen, onu arka plandan ve diğer unsurlardan ayıran tanımlayıcı dış çizgidir.
Horror Vacui 0 Toplam Beğeni
Yüzeydeki en küçük boşluktan bile kaçınarak her milimetreyi bezemeyle dolduran bu tutku, İslam tezyinatından Barok kiliselere kadar yoğun bir görsel zenginlik üretmiştir.
Sanartsal

Özgür düşünce, özgür sanat ve bilgi rehberi

Ana Sayfa Sözlük
Hakkımızda Arama
Palimpsest Yarım ses

Site Mimarı © 2026, Tüm Hakları Saklıdır.